DnD Nasıl Oynanır? Yeni Başlayanlar İçin Türkçe Rehber

Kısa cevap: DnD, bir masa etrafında birlikte hikâye anlatarak oynanan bir rol yapma oyunudur. Oyunculardan biri Zindan Efendisi (DM) olur: dünyayı anlatır, canavarları ve diğer karakterleri oynar, kuralları yönetir. Diğerleri birer kahraman yaratır ve sırası gelince “Ne yapıyorsun?” sorusuna cevap verir. Sonucu belirsiz bir şey denediğinde zar atarsın; zar ve karakterinin yetenekleri ne olacağını belirler. Kazanan ya da kaybeden yoktur: amaç hikâyeyi birlikte sürdürmektir.

DnD nedir?

DnD (Dungeons & Dragons), 1974’te Gary Gygax ve Dave Arneson’un yarattığı fantastik bir rol yapma oyunudur. Türkiye’de bu tür oyunlara kısaca FRP (fantastik rol yapma) denir. Bir tahta, kart ya da bilgisayar üzerinde değil, çoğunlukla bir masada, konuşarak ve zar atarak oynandığı için masaüstü FRP adı da kullanılır.

Bir kutu oyunundan üç farkı var:

• Hazır bir tahta yok. Oyun dünyası DM’in anlattıklarında ve herkesin hayal gücünde kurulur. İsteyen gruplar harita ve minyatür kullanır, ama şart değildir.
• Seçeneklerin sınırı yok. Kart oyunlarında elindeki kartlar yapabileceklerini belirler. DnD’de ise karakterinin yapabileceği her şeyi deneyebilirsin: kapıyı kırmak, muhafızı ikna etmek, kaçmak ya da bir şarkı söylemek.
• Herkes aynı takımda. Oyuncular birbirine karşı değil, birlikte oynar. DM de oyuncuların rakibi değil, hikâyenin anlatıcısı ve hakemidir.

Bugünkü sürüm, 2014’te çıkan 5. edisyonun 2024’te yenilenmiş kurallarıdır. Bu rehberdeki kurallar 2024 kurallarının ücretsiz yayımlanan kısmına, yani SRD 5.2’ye dayanıyor.

Kaç kişi oynanır, ne kadar sürer?

Kaç kişi: Çoğu masada bir DM ve üç ila beş oyuncu bulunur. İki oyuncuyla da oynanır; DM o zaman karşılaşmaları küçültür. Altı yedi oyuncuyu geçen masalarda sıra yavaş döner ve herkese söz düşmesi zorlaşır. Tek oyunculu macera kitapları ve tek kişilik varyantlar da var, ama DnD özünde bir grup oyunudur.

Ne kadar sürer: Bir oyun buluşmasına oturum denir. Birçok grup birkaç saatlik oturumlar yapar; süre tamamen grubun anlaşmasına bağlı. Tek oturumda biten kısa maceralara one-shot, aynı karakterlerle haftalar ya da aylar süren uzun hikâyelere kampanya denir. İlk denemen için one-shot iyi bir başlangıçtır: kimse uzun bir taahhüde girmeden oyunu tanır.

Neler gerekir?

DnD oynamak için gereken liste kısa:

• Zar seti: DnD yedi farklı zarla oynanır: D4, D6, D8, D10, D% (yüzdelik zar), D12 ve D20. Oyuncu başına bir set en rahatı, ama ilk oturumda elden ele dolaşan bir set de iş görür. Zarların ne işe yaradığını DnD zarları nedir? rehberinde anlattık. Kendine bir set arıyorsan bütün renklerimiz DnD zar setleri sayfasında; hepsi aynı yedi zarı içerir.
• Karakter kağıdı: Karakterinin yetenek puanlarını, can puanını, eşyalarını ve büyülerini yazdığın sayfa. Türkçe karakter kağıdımızı indirip yazdırabilirsin.
• Kurallar: Kural kitabını satın almadan da başlayabilirsin. Kuralların bir kısmı SRD 5.2 adıyla Creative Commons Atıf 4.0 (CC-BY-4.0) lisansıyla ücretsiz yayımlanıyor; Wizards of the Coast’un Basic Rules (2024) sayfası da ücretsiz. İkisi de İngilizce, ikisi de yasal. İnternette dolaşan izinsiz PDF’lere gerek yok.
• Kalem, silgi, kağıt: Can puanı sürekli değişir; kurşun kalemle yazmak hayat kurtarır. Kareli bir kağıt da harita çizmek için işe yarar.
• Bir macera: DM’in anlatacağı hikâye. Hazır bir macera kullanılabilir ya da DM kendisi yazabilir.

İsteğe bağlı olanlar: minyatürler, savaş haritası, DM ekranı, zar tepsisi. Hiçbiri kurallar için gerekli değil. Online oynuyorsan fiziksel zara bile ihtiyacın yok: online zar atıcımız bütün zarları tarayıcıda atar.

Hazır bir kutuyla başlamayı düşünüyorsan Türkçe baskı olup olmadığını ve kutuların içinde ne olduğunu DnD başlangıç seti Türkçe var mı? rehberinde anlattık.

Bir oyun nasıl akar?

DnD bir konuşmadır ve hep aynı döngüyle ilerler:

1. DM durumu anlatır. Karakterlerin nerede olduğunu, ne gördüğünü, ne duyduğunu söyler.
2. Oyuncular ne yapmak istediğini söyler. “Kapıyı dinlerim”, “Hana girip tüccarı ararım”, “Kılıcımla saldırırım.”
3. DM sonucu anlatır. Sonuç belli bir şeyse (açık bir kapıdan geçmek gibi) doğrudan anlatır. Sonuç belirsizse ve başarısızlığın bir anlamı varsa zar ister.

Zar istendiğinde hep aynı kalıp işler: D20 at, karakter kağıdındaki ilgili değiştiriciyi ekle, toplamı bir hedef sayıyla karşılaştır. Saldırıda hedef, rakibin zırh sınıfıdır (AC). Kilit açmak, tırmanmak ya da ikna etmek gibi işlerde atılan yetenek kontrolünde ve bir tuzaktan ya da büyüden kurtulmaya çalışırken atılan kurtarma atışında hedef, DM’in belirlediği zorluk derecesidir (DC). Toplam hedefe eşit ya da ondan büyükse başarırsın. Hasarı ise silahın ya da büyünün kendi zarı belirler.

Oyun genellikle üç tür sahne arasında gidip gelir:

• Keşif: Bir zindanı dolaşmak, bir izi sürmek, bir bilmeceyi çözmek.
• Sosyal etkileşim: Bir kralla pazarlık etmek, bir muhafızı kandırmak, bir köylüden bilgi almak.
• Savaş: Savaş başladığında herkes inisiyatif atar ve sıra bu sonuçlara göre belirlenir. Her tur, sırası gelen karakterin hareket edip bir eylem yapmasıyla döner.

Zar yazımını, avantajı ve kritik vuruşu DnD zar atma kuralları rehberinde örneklerle anlattık.

Örnek bir sahne

Aşağıdaki sahne gerçek bir oturumdan değil, döngüyü göstermek için yazdığımız bir örnek. Masada DM ve Düzenbaz (Rogue) oynayan bir oyuncu var.

DM: Mağaranın ağzına geldiniz. İçeriden titrek bir ateş ışığı geliyor. Girişin hemen yanında bir goblin, sırtı size dönük, mızrağına yaslanmış içerideki ateşi izliyor. Ne yapıyorsun?

Oyuncu: Kayaların gölgesinden sessizce arkasına yaklaşmak istiyorum.

DM: Çeviklik (Gizlilik) kontrolü at. (DM içinden hedefi DC 12 olarak belirledi.)

Oyuncu: D20’de 11 geldi, Gizlilik değiştiricim +5. Toplam 16.

DM: Çakıllara basmadan yanına kadar sokuldun; goblin hâlâ seni fark etmedi. Seni göremediği için saldırını avantajla atabilirsin.

Oyuncu: Kısa kılıcımla saldırıyorum. İki D20 attım: 7 ve 15; yükseği alıyorum. +5 ile toplam 20.

DM: Goblinin zırh sınıfı 15; vurdun. Hasarı at.

Oyuncu: Kısa kılıç 1d6 artı Çeviklik değiştiricim +3. Avantajlı saldırdığım için sinsi saldırının 1d6’sını da ekliyorum. D6’larda 4 ve 5 geldi: toplam 12.

DM: Goblin tek ses çıkaramadan yere yığılıyor. Ama mağaranın içinden bir ses yükseliyor: “Grik? Neredesin?”

Bu kısa sahnede üç şey oldu: oyuncu ne yapmak istediğini anlattı, DM sonucun belirsiz olduğu yerde zar istedi, zarlar da hikâyenin nasıl devam edeceğini belirledi. Gizlilik kontrolü başarısız olsaydı goblin onu fark edecek ve sahne bambaşka bir yöne gidecekti. Zarları yanında değilse bu atışları zar atıcıda deneyebilirsin.

İlk karakterini oluştur

2024 kurallarında karakter yaratma beş adımdır:

1. Sınıfını seç. Sınıf, karakterinin ne iş yaptığını belirler: savaşçı mı, büyücü mü, hırsız mı? 12 sınıfın her birini, oynanış tarzını ve hangi zarları çok attığını DnD sınıfları rehberinde anlattık. Kararsızsan Hangi DnD karakterisin? testi sana bir başlangıç noktası verir.
2. Kökenini belirle. Kökenin iki parçası var: geçmiş (background) ve tür (species). Geçmiş, karakterinin maceracı olmadan önce ne yaptığını anlatır ve sana yetenek puanı artışları, bir köken hüneri, iki beceri ve başlangıç eşyaları verir. Tür ise insan, elf, cüce gibi seçeneklerden birini belirler.
3. Yetenek puanlarını belirle. Altı yetenek var: Güç, Çeviklik, Dayanıklılık, Zekâ, Bilgelik ve Karizma. Puanları üç yoldan biriyle belirlersin: hazır standart dizi (15, 14, 13, 12, 10, 8), puanla satın alma ya da dört D6 atıp en düşüğünü çıkararak. Sonra geçmişinin verdiği artışları eklersin.
4. Yönelimini seç. İyi, tarafsız, kötü gibi kısa bir etiket; karakterinin ahlaki pusulası hakkında fikir verir.
5. Ayrıntıları doldur. Can puanı, zırh sınıfı, saldırılar, büyüler, isim, görünüş ve kişilik.

İlk karakterinde her şeyi kusursuz yapmaya çalışma. Masanda DM ya da deneyimli bir oyuncu varsa kağıdı onunla birlikte doldur; ilk oturumda da birkaç seçimi değiştirmene genellikle izin verilir. Doldurmak için Türkçe karakter kağıdımızı kullanabilirsin.

Grup nereden bulunur?

DnD oynamak isteyip grubu olmayanların sayısı sandığından fazla. Birkaç yol:

• Arkadaşlarını topla. En kolay yol, oyunu merak eden üç dört arkadaşla başlamak. Kimse bilmiyorsa biriniz bu rehberle ve ücretsiz kurallarla DM’liği üstlenebilir; ilk macera için kısa bir one-shot yeter.
• Discord sunucuları. Türkçe FRP ve DnD sunucularında oyuncu arayan DM’ler ve DM arayan oyuncular ilan verir. Yeni başlayanlara açık masaları sorabilirsin.
• Üniversite kulüpleri. Birçok üniversitede FRP, kutu oyunu ya da bilim kurgu ve fantastik edebiyat kulüpleri var. Bu kulüpler sık sık tanıtım oyunları düzenler.
• Oyun kafeler ve kutu oyunu mağazaları. Bazı mekânlar masaüstü oyun geceleri ya da FRP etkinlikleri düzenliyor. Şehrindeki mekânlara sormak yeterli.
• Online platformlar. Roll20 gibi bazı sanal masa siteleri oyun ilanı paylaşmak için bölümler de sunar.

Yeni bir masaya katılmadan önce DM’e hangi kuralların kullanıldığını, oturumların ne sıklıkta ve kaç saat sürdüğünü, masada konuşulmayacak konular olup olmadığını sormak işini kolaylaştırır.

Online oynamak

DnD’yi aynı odada olmadan da oynayabilirsin. Online oyunun iki parçası vardır:

• Sesli sohbet: Çoğu grup Discord gibi bir sesli sohbet uygulamasında buluşur.
• Sanal masa (VTT): Roll20 ve Foundry VTT gibi sanal masa programları haritaları, karakter jetonlarını ve karakter kağıtlarını ekranda gösterir; zarları da kendisi atar.

Bazı gruplar sanal masayı hiç kullanmaz; yalnız konuşarak oynar ve zarları ya kendi masasında ya da bir zar atıcıda atar. Herkesin atışları görmesini istiyorsanız sonucu ekran paylaşımıyla ya da sohbet kanalına yazarak paylaşabilirsiniz. Hızlı bir atış için online zar atıcımızda 1d20+5 gibi ifadeleri doğrudan yazabilirsin.

Baldur’s Gate 3’ten geliyorsan

Baldur’s Gate 3, DnD’nin 5. edisyon kurallarını temel alan bir bilgisayar oyunu. Onu oynadıysan masaya düşündüğünden hazırlıklı gelirsin.

Aynı olanlar:

• Sınıflar: Barbar, Ozan, Rahip, Druid, Savaşçı, Keşiş, Paladin, Korucu, Düzenbaz, Sihirbaz, Warlock ve Büyücü.
• Altı yetenek puanı ve değiştiricileri.
• D20 ile saldırı, zırh sınıfı, zorluk derecesi, avantaj ve dezavantaj.
• Kısa ve uzun dinlenme, büyü yuvaları ve küçük büyüler.

Farklı olanlar:

• Hesabı sen yaparsın. Oyunda bilgisayarın arka planda yaptığı her şeyi masada sen yaparsın: zarı atar, değiştiriciyi ekler, sonucu söylersin. İlk oturumlarda yavaş gelebilir, birkaç oturumda alışırsın.
• Seçenekler sınırsızdır. Oyunda yalnız tasarımcıların önceden hazırladığı seçenekleri yapabilirsin. Masada ise karakterinin yapabileceği her şeyi söyleyebilirsin; DM bir kural ya da zar atışıyla sonucu belirler.
• Herkesin bir karakteri var. Oyunda tek başına bütün grubu yönetirsin. Masada her oyuncu kendi karakterini oynar ve kararlar birlikte alınır.
• Kaydet ve yükle yok. Kötü bir zar atışını geri alamazsın; hikâye o sonuçla devam eder. Masadaki en unutulmaz anlar da çoğu zaman bunlardır.
• Bazı kurallar oyuna özgü. Baldur’s Gate 3 birçok kuralı bilgisayar oyununa uyarladı; örneğin yüksek bir yerden saldırana bonus veren kural masa kurallarında yok. Oyunda 12. seviyede biten ilerleme, masa kurallarında 20. seviyeye kadar sürer. Masada hangi kuralların geçerli olduğunu DM’e sor.

Türkçe kaynaklar

2024 kurallarının resmî bir Türkçe çevirisi yok. Türkçe öğrenmek isteyen biri için yol şu:

• Ücretsiz İngilizce kurallar: SRD 5.2 ve Basic Rules (2024), oyunu öğrenmek için yeterli. Tarayıcının çeviri özelliği okurken yardımcı olur, ama oyun terimleri her seferinde aynı karşılıkla çevrilmeyebilir.
• Gönüllü Türkçe çeviriler ve portallar: Topluluğun hazırladığı Türkçe kural özetleri ve terim listeleri var. Bunların resmî olmadığını ve bir kısmının 2014 kurallarına dayandığını aklında tut. Bildiğimiz kaynakları DnD başlangıç seti Türkçe var mı? rehberinde derledik.
• Bu sitedeki rehberler: DnD zarları nedir?, DnD zar atma kuralları ve DnD sınıfları rehberleri temel kuralları Türkçe anlatıyor.
• Video ve yayınlar: Türkçe DnD oynanan video ve canlı yayınları izlemek, masada nasıl konuşulduğunu ve oyunun nasıl aktığını görmenin hızlı bir yolu.

Kural kitaplarının “Türkçe PDF” diye dolaşan kopyaları çoğu zaman izinsizdir; yasal ve ücretsiz seçenek SRD 5.2 ile Basic Rules’tur.

Sık sorulan sorular

DnD tek başına oynanır mı?

Klasik hâliyle bir grup oyunudur: en az bir DM ve bir oyuncu gerekir. Yine de tek kişilik macera kitapları ve tek başına oynamaya yarayan yardımcı kurallar var. Oyunu tek başına öğrenmek istiyorsan karakter yaratıp örnek sahnelerdeki gibi zar atarak kuralları deneyebilirsin.

DnD kaç kişi oynanır?

Genellikle bir DM ve üç ila beş oyuncuyla. İki oyunculu masalar da olur; DM karşılaşmaları masaya göre ayarlar. Oyuncu sayısı arttıkça sıra yavaşlar.

DM olmak zor mu?

Oyunculuktan daha çok hazırlık ister, ama kuralların hepsini ezbere bilmen gerekmez. Kısa bir hazır macerayla başlamak ve masada emin olamadığın kuralları o an kendi kararınla çözüp sonra bakmak işi kolaylaştırır. DM’in asıl işi herkesin eğlendiği bir hikâye anlatmaktır.

Kural kitabını almadan oynayabilir miyim?

Evet. SRD 5.2 ve Basic Rules (2024) ücretsizdir ve karakter yaratmak, savaşmak ve büyü kullanmak için gereken kuralları içerir. Kitaplar daha çok seçenek sunar, ama başlamak için şart değildir.

Hangi sınıfla başlamalıyım?

Kuralları öğrenirken az şeyi takip etmek istiyorsan Savaşçı, Barbar ya da Düzenbaz gibi sınıflar rahat bir başlangıçtır. Ama oyunu keyifli yapan, karakterini sevmendir; büyü kullanmak istiyorsan büyü kullanan sınıflardan biriyle de başlayabilirsin. Sınıfları tek tek DnD sınıfları rehberinde karşılaştırdık.

DnD için zar şart mı?

Değil. Online oynayan birçok grup zarları sanal masada ya da bir zar atıcıda atar. Masa başında ise kendi zarını atmak oyunun keyifli bir parçasıdır.