Masaüstü FRP Oyunları: Sistemler, Zarlar ve İlk Seçim

Kısa cevap: FRP, İngilizce fantasy role-playing (fantastik rol yapma) ifadesinin kısaltmasıdır. Masaüstü FRP oyunlarında oyuncular birer karakteri canlandırır, bir oyun yöneticisi dünyayı ve hikâyeyi anlatır, belirsiz anların sonucunu da zarlar belirler. En bilineni D&D (Dungeons & Dragons) olsa da tek seçenek o değil: Pathfinder, Call of Cthulhu, Daggerheart, Vampire: The Masquerade ve Blades in the Dark gibi sistemlerin her biri farklı bir zar düzeniyle oynanır. Bu rehberde her sistemin nasıl zar attığını ve masaya hangi zarlarla oturman gerektiğini anlatıyoruz.

FRP nedir, açılımı ne?

FRP’nin açılımı Fantasy Role-Playing, yani fantastik rol yapmadır. Dünyada bu oyunlara daha çok RPG (role-playing game, rol yapma oyunu) ya da masa başında oynandığını vurgulamak için TTRPG (tabletop role-playing game, masaüstü rol yapma oyunu) denir. Türkiye’de ise “FRP” adı oturmuş ve yalnız fantastik oyunlar için değil, korku ya da bilim kurgu geçen rol yapma oyunları için de kullanılır. Yani Türkçe konuşan bir masada “FRP oynuyoruz” diyen biri bir Lovecraft korku hikâyesi de oynuyor olabilir.

“FRP oyunu nedir?” sorusunun cevabı bağlama göre üç farklı şeye çıkabilir:

Tür	Nasıl oynanır?	Kim karar verir?
Masaüstü FRP	Bir masada ya da online, konuşarak, karakter kağıdı ve zarla	Oyun yöneticisi ve zarlar
LARP (live action role-playing, canlı rol yapma)	Kostümle, gerçek bir mekânda, karakterini bedeninle oynayarak	Organizatörler ve oyunun kendi kuralları
Bilgisayar FRP’si	Ekranda, oyunun hazırladığı seçenekler arasından	Oyunun yazılımı

Bu rehber birincisini, yani masaüstü FRP oyunlarını anlatıyor. Bilgisayar FRP’lerinin çoğu da masaüstü sistemlerden doğdu; Baldur’s Gate 3 gibi oyunlar D&D kurallarını ekrana uyarlıyor.

Masaüstü rol yapma oyunlarının ortak yapısı

Sistemler birbirinden çok farklı görünse de neredeyse hepsi aynı üç parçadan kurulur:

1. Oyun yöneticisi (game master, GM): Dünyayı anlatır, yan karakterleri oynar ve kuralların hakemliğini yapar. D&D’de buna Dungeon Master (DM), Call of Cthulhu’da Keeper, Vampire’da Storyteller denir; iş aynıdır. Bazı oyunlar yöneticisiz ya da tek kişilik oynanacak şekilde tasarlanır, ama çoğu bir yönetici ister.
2. Karakter: Her oyuncunun bir karakteri vardır. Güçlü ve zayıf yanları bir karakter kağıdında sayılarla yazılıdır: D&D’de yetenek puanları (ability scores) ve beceriler (skills), Call of Cthulhu’da yüzdelik beceriler, Vampire’da nitelikler ve beceriler.
3. Çözümleme (resolution): Sonucu belli olmayan bir şey denediğinde zar atılır. Sistemler en çok burada ayrışır: kimi tek bir D20 attırır, kimi yüzdelik zar, kimi bir avuç D10 ya da D6.

Oyun bir “kazanma” hedefiyle değil, birlikte hikâye kurmak için oynanır. Oyuncular çoğu zaman aynı takımdadır; yönetici de rakip değil, anlatıcıdır. D&D’nin ilk oturumunun nasıl aktığını adım adım DnD nasıl oynanır? rehberinde anlattık.

FRP zar sistemi: sistemler neden farklı zar kullanır?

Zar düzeni, oyunun hissini doğrudan değiştirir. Üç temel yaklaşım var:

• Tek zar + değiştirici: Bir zar atar, sayılarını ekler, hedef sayıyla karşılaştırırsın. D&D, Pathfinder ve Mörk Borg D20 ile böyle çalışır. Sonuçlar geniş bir aralığa yayılır; şans büyük rol oynar.
• Yüzdelik zar: Becerin zaten bir yüzdedir; D100 atar, o sayının altında kalmaya çalışırsın. Call of Cthulhu bunu kullanır. Başarı ihtimalini kağıda bakar bakmaz bilirsin.
• Zar havuzu: Becerin ne kadar iyiyse o kadar çok zar atarsın, sonra belirli sayıların üstündekileri sayarsın ya da en yükseğine bakarsın. Vampire D10 havuzu, Blades in the Dark D6 havuzu kullanır.

Bunların dışında iki zarı birbiriyle yarıştıran (Daggerheart), özel işaretli zar kullanan (Fate) ve en yüksek sayı gelince zarı yeniden attıran (Savage Worlds) sistemler de var. Aşağıda tek tek bakalım.

Popüler masaüstü FRP oyunları ve zarları

Dungeons & Dragons (D20)

1974’te çıktı ve genellikle ilk modern rol yapma oyunu sayılır; bugün de en yaygın olanı. Güncel sürümü 2014’te çıkan 5. edisyonun 2024’te yenilenmiş kurallarıdır. Saldırı atışı, yetenek kontrolü ve kurtarma atışı için D20 atar, değiştiricini ekler, hedef sayıyla karşılaştırırsın. Hasar ve iyileşme için D4’ten D12’ye kadar diğer zarlar kullanılır; yani klasik 7’li setin tamamı işe yarar. Her zarın görevini DnD zarları nedir? rehberinde, atış yazımını da DnD zar atma kuralları rehberinde anlattık.

Kime uyar: Klasik fantastik macerayı, savaşı ve karakter geliştirmeyi sevenlere. Türkçe topluluğu ve kaynağı en geniş sistem de bu.

Pathfinder 2e Remaster (D20, dört başarı derecesi)

Paizo’nun Pathfinder’ı, D&D’nin 3.5 sürümünden doğdu. İkinci edisyonu Kasım 2023’te çıkan Player Core ve GM Core kitaplarıyla “Remaster” adıyla yenilendi; bu kitaplar D&D’nin açık lisansından ayrılıp ORC lisansına geçti. Temel atış D&D’ye benzer: D20 at, değiştiriciyi ekle, zorluk derecesiyle (DC) karşılaştır. Fark, sonucun dört dereceye ayrılması:

Sonuç	Ne zaman?
Kritik başarı	DC’yi 10 ya da daha fazla geçersen
Başarı	DC’ye eşit ya da üstündeysen
Başarısızlık	DC’nin altındaysan
Kritik başarısızlık	DC’nin 10 ya da daha fazla altında kalırsan

Zarda doğal 20 gelirse sonuç bir derece iyileşir, doğal 1 gelirse bir derece kötüleşir. Hasar zarları D4’ten D12’ye kadar gider; 7’li set yeter.

Kime uyar: Karakterini çok sayıda seçenekle ayrıntılı kurmayı ve taktik savaşı sevenlere. Kurallar D&D’den daha ayrıntılıdır. Paizo’nun lisansıyla yayınlanan Archives of Nethys sitesinde kurallar ücretsiz okunabiliyor (İngilizce).

Call of Cthulhu 7e (D100)

Chaosium’un 1981’den beri yayımladığı, H. P. Lovecraft’ın öykülerinden doğan korku ve araştırma oyunu. Karakterler kahraman değil, sıradan araştırmacılardır; savaşmak çoğu zaman kötü bir fikirdir. Becerilerin yüzde olarak yazılır ve D100 atıp o sayıya eşit ya da altında kalmaya çalışırsın:

Başarı seviyesi	Zarda gereken
Normal başarı	Beceri değerine eşit ya da altı
Zor başarı	Beceri değerinin yarısı ya da altı
Olağanüstü başarı	Beceri değerinin beşte biri ya da altı

Beceri değerin 60 ise 60 ve altı normal, 30 ve altı zor, 12 ve altı olağanüstü başarıdır. D100’ü iki D10’la (biri onlar, biri birler basamağı) atarsın; nasıl okunduğunu D100 nasıl okunur? rehberinde anlattık. Karakter yaratırken ve hasarda D6, D8 gibi zarlar da gerekir; bazı özellikler 3D6 ile atıldığı için birkaç fazladan D6 işini kolaylaştırır.

Kime uyar: Gerilimi, gizemi ve ipucu toplamayı savaştan çok sevenlere. Chaosium’un sitesinde ücretsiz bir hızlı başlangıç kitapçığı (Quick-Start Rules, İngilizce) ve içinde bir başlangıç senaryosu var.

Daggerheart (2d12: Umut ve Korku)

Critical Role’ün yayınevi Darrington Press’in fantastik rol yapma oyunu, 20 Mayıs 2025’te çıktı. İlk genişlemesi Hope & Fear için Ağustos 2026 tarihi duyuruldu. Oyunun kalbi Dualite Zarları (Duality Dice): biri Umut (Hope), biri Korku (Fear) olan iki D12. İkisini birlikte atıp toplarsın ve zorlukla karşılaştırırsın; ama hangi zarın daha yüksek geldiği de önemlidir:

• Umut zarı yüksekse: Sen bir Umut puanı kazanırsın; bunu daha sonra özelliklerini güçlendirmek için harcarsın.
• Korku zarı yüksekse: Oyun yöneticisi bir Korku puanı kazanır ve bunu karakterlerin karşısına zorluk çıkarmak için kullanır.
• İki zar aynı gelirse: Kritik başarıdır; toplam ne olursa olsun başarırsın.

Yani başarılı bir atış bile işleri karıştırabilir, başarısız bir atış da sana bir şey kazandırabilir. Avantaj için D6, hasar için D4–D12 arası zarlar, yöneticinin düşman saldırıları için de D20 kullanılır.

Kime uyar: Hikâye ve karakter odaklı oynamayı seven, D&D’ye benzer bir fantastik dünyada daha anlatı ağırlıklı bir sistem arayanlara. “Daggerheart Türkçe” diye arayan bir topluluk da oluşmaya başladı, ama oyunun Türkçe baskısı yok. Kuralları ve kartlarla karakter yaratmayı Daggerheart nedir? rehberinde ayrıntılı anlattık.

Vampire: The Masquerade 5e (D10 havuzu)

World of Darkness serisinin en bilinen oyunu; 1991’den beri var, beşinci edisyonu 2018’de çıktı. Modern bir şehirde, insanlığını kaybetmemeye çalışan vampirleri oynarsın. Nitelik ve becerinin toplamı kadar D10 atarsın; 6 ve üstü gelen her zar bir başarıdır. İki tane 10, dört başarı sayılan bir kritiktir. Karakterinin Açlığı (Hunger) arttıkça havuzdaki normal zarların bir kısmı yerine “açlık zarları” atılır ve bunlar kötü gelirse içindeki canavar kontrolü ele alabilir.

Kime uyar: Politika, entrika ve karanlık karakter dramını sevenlere. Zar açısından en “farklı” sistemlerden biri: tek bir 7’li set yetmez, 10–15 tane D10 gerekir.

Blades in the Dark (D6 havuzu)

John Harper’ın tasarladığı, Evil Hat’in 2017’de yayımladığı oyunda kasvetli bir şehirde soygun yapan bir çeteyi oynarsın. Birkaç D6 atar, yalnız en yükseğine bakarsın: 6 tam başarı, 4–5 bedeli olan bir başarı, 1–3 kötü bir sonuçtur. İki ya da daha fazla 6 kritiktir. Hiç zarın yoksa iki zar atıp düşüğünü alırsın. Bu motor o kadar sevildi ki üzerine “Forged in the Dark” adıyla onlarca başka oyun yapıldı.

Kime uyar: Plan yapmaktan çok hızlıca harekete geçmeyi, hikâyenin oyuncuların kararlarıyla şekillenmesini sevenlere. 4–6 tane D6 yeterlidir.

Fate (Fate zarları)

Evil Hat’in Fate sistemi, yüzlerinde sayı yerine +, – ve boşluk bulunan dört özel zar (4dF) kullanır. Her + bir ekler, her – bir çıkarır; toplam –4 ile +4 arasında çıkar, en sık da –2 ile +2 arasında. Bunu becerine ekleyip karşındaki zorlukla karşılaştırırsın. Fate’te sayılardan çok karakterin kısa cümlelerle yazılan özellikleri (aspects) önemlidir; sistem neredeyse her türe uyarlanabilir.

Kime uyar: Az kural, çok anlatı isteyenlere. 7’li sette Fate zarı yok; Fate zarın yoksa yaygın bir yöntem dört D6 atıp 1–2’yi –, 3–4’ü boş, 5–6’yı + saymaktır.

Savage Worlds (patlayan zarlar)

Pinnacle Entertainment Group’un Savage Worlds’ünde becerilerin bir zar türüyle ifade edilir: zayıf bir beceri D4, çok iyi bir beceri D12’dir. Hedef sayı genellikle 4’tür; her 4 puan fazlası ek bir başarı (raise) sayılır. Bir zarda en yüksek sayı gelirse zarı yeniden atıp eklersin; buna “ace” denir ve zar tekrar tekrar patlayabilir. Ana karakterler beceri zarının yanında bir de D6 “vahşi zar” (Wild Die) atar ve yüksek olanı alır. İnisiyatif için zar yerine iskambil destesi kullanılır.

Kime uyar: Western, bilim kurgu, korku gibi farklı türlerde hızlı ve aksiyonlu oyun isteyenlere. 7’li set beceri zarlarını karşılar; vahşi zar için farklı renkte bir D6 işini kolaylaştırır.

Mörk Borg (D20, kısa ve sert)

İsveçli Pelle Nilsson ve Johan Nohr’un yarattığı, Free League’in 2020’de yayımladığı kıyamet temalı, kuralları kısa bir oyun. D20 atıp yeteneğini ekler, zorluk derecesini (DR) geçmeye çalışırsın; sıradan bir iş için zorluk genelde 12 civarındadır. Karakterler kolay ölür, kitap da kurallardan çok tasarımıyla tanınır. Diğer zarlar hasar ve tablo atışlarında kullanılır.

Kime uyar: Kısa oturumlar, karanlık mizah ve hızlı karakter yaratmayı sevenlere. 7’li set yeter.

Hangi sistem için hangi zar seti?

Bizim setlerimiz gibi klasik 7’li setlerde bir D4, bir D6, bir D8, iki D10 (biri birler, biri onlar basamağı için D%), bir D12 ve bir D20 bulunur. Bu set hangi oyunlara yeter?

Sistem	Temel zar	7’li set yeter mi?	Ek olarak işine yarar
D&D 5e (2014/2024)	D20	Evet	Büyük hasar atışları için birkaç D6 ya da ikinci bir set
Pathfinder 2e Remaster	D20	Evet	Fazladan hasar zarları
Mörk Borg	D20	Evet	Fazladan D6
Call of Cthulhu 7e	D100 (2 D10)	Büyük ölçüde	3D6 atışları için 2 fazladan D6, bonus ve ceza zarı için fazladan bir onlar zarı
Daggerheart	2D12	Kısmen (tek D12 var)	Farklı renkte ikinci bir D12, yani ikinci bir set
Savage Worlds	D4–D12 + D6	Evet	Vahşi zar için farklı renkte bir D6 ve bir iskambil destesi
Blades in the Dark	D6 havuzu	Hayır	4–6 tane D6
Vampire 5e	D10 havuzu	Hayır	10–15 tane D10, açlık için farklı renkte birkaç tanesi
Fate	4dF	Hayır	4 Fate zarı ya da 4 D6

Kısacası D20 ve D100 tabanlı oyunlar için tek bir 7’li set başlamaya yeter. Daggerheart için iki farklı renkte set almak hem Umut ile Korku zarını ayırmayı kolaylaştırır hem de avantaj ve hasar atışlarında fazladan zar sağlar. Zar havuzu kullanan oyunlarda ise asıl ihtiyacın tek tip zardan bir avuçtur. Renk ve set seçeneklerini DnD zar setleri sayfasında görebilirsin; kendine uygun seti seçmek için de ilk DnD zar setini seçmek rehberine göz at.

Türkçe FRP sistemleri var mı?

Bu rehberi hazırladığımız Ekim 2026 itibarıyla, burada saydığımız sistemlerin hiçbirinin resmî Türkçe baskısını bulamadık. Türkiye’de FRP oynayanlar çoğunlukla İngilizce kitaplarla oynuyor, kuralları kendi aralarında Türkçe konuşuyor.

D&D’nin geçmişte bir Türkçe baskısı var: 2002’de Zindanlar ve Ejderhalar adıyla bir başlangıç kutusu ve ardından 3. edisyonun Oyuncunun El Kitabı çevrildi. Bugün bunlar sahaflarda bulunan koleksiyon parçaları. Hikâyesini ve bugünkü Türkçe kaynakları DnD başlangıç seti Türkçe var mı? rehberinde anlattık. D&D için gönüllülerin hazırladığı Türkçe kural özetleri ve terim listeleri de var; diğer sistemlerde Türkçe kaynak çok daha az.

Türk tasarımcıların kendi yaptığı küçük bağımsız sistemler ve maceralar da zaman zaman topluluklarda paylaşılıyor, ama yaygın ve doğrulanmış bir yerli sistem göremedik. Bildiğin bir Türkçe sistem varsa bize yazabilirsin.

İlk masaüstü FRP oyununu nasıl seçersin?

Sistemi seçmeden önce şu soruları sor:

1. Hangi hikâyeyi oynamak istiyorsunuz? Ejderha ve zindan için D&D, Pathfinder ya da Daggerheart; korku ve gizem için Call of Cthulhu; entrika için Vampire; soygun için Blades in the Dark.
2. Grupta bilen biri var mı? Kuralları masada bilen biri varsa öğrenmek çok kolaylaşır. Türkiye’de en kolay oyuncu ve oyun yöneticisi bulunan sistem D&D’dir.
3. Kurallarla ne kadar uğraşmak istersiniz? Ayrıntılı taktik ve karakter seçenekleri istiyorsan Pathfinder; az kural istiyorsan Fate, Blades in the Dark ya da Mörk Borg.
4. İngilizce ne kadar iyi? Bu sistemlerin hepsi İngilizce. Ücretsiz başlangıç kuralları olan sistemlerle başlamak, kitap almadan önce denemeni sağlar: D&D’nin SRD 5.2’si ve Basic Rules’u, Call of Cthulhu’nun hızlı başlangıç kitapçığı, Pathfinder’ın Archives of Nethys’teki kuralları ve Fate’in ücretsiz kural belgesi gibi.
5. Tek oturum mu, uzun kampanya mı? Önce tek oturumluk kısa bir maceraya (one-shot) oturmak, sistemin size uyup uymadığını en kolay gösteren yoldur.

Kararsızsan D&D ile başlamak mantıklı bir varsayılandır: Türkçe kaynak, oyuncu ve grup bulmak en kolay olan sistem bu. Ayrıca D20’ye alışan biri Pathfinder, Daggerheart ya da Mörk Borg’a da kolay geçer. Başlamak için gereken her şeyi DnD nasıl oynanır? rehberinde, online oynamanın yollarını da online DnD nasıl oynanır? rehberinde bulabilirsin.

Sık sorulan sorular

FRP ile RPG aynı şey mi?

Pratikte evet. RPG, rol yapma oyunlarının genel adıdır; FRP aslında “fantastik” olanları anlatır. Türkiye’de ise FRP kelimesi bütün masaüstü rol yapma oyunları için kullanılır.

Masaüstü FRP oynamak için kaç kişi gerekir?

Çoğu sistem bir oyun yöneticisi ve üç ila beş oyuncu için tasarlanır. İki kişiyle, yani bir yönetici ve bir oyuncuyla oynamak da mümkün. Bazı oyunlar tek başına (solo) oynamaya ya da yöneticisiz oynamaya göre yazılmıştır.

DnD zarları başka FRP oyunlarında kullanılır mı?

Evet. D20 tabanlı oyunlar (Pathfinder, Mörk Borg) ve Call of Cthulhu için 7’li set yeterlidir; Savage Worlds da D4–D12 zarlarını kullanır. Vampire, Blades in the Dark ve Fate gibi zar havuzu ya da özel zar kullanan oyunlarda ise ek zar gerekir. Ayrıntısı yukarıdaki tabloda.

En kolay öğrenilen FRP sistemi hangisi?

Kural miktarına bakarsan Fate, Blades in the Dark ve Mörk Borg kısa sistemlerdir. Ama kolay öğrenmeyi en çok etkileyen şey, sana oyunu gösterecek biri ve Türkçe kaynaktır; Türkiye’de bunu en kolay bulacağın sistem D&D’dir.

Daggerheart için hangi zarlar lazım?

İki tane D12 (Umut ve Korku için, ayırt edebilmek adına farklı renklerde), avantaj için D6, hasar için D4–D12 arası zarlar ve yönetici için D20. İki farklı renkte 7’li set, ihtiyacın olan zarların hepsini karşılar.

FRP oynamak için kitap almak şart mı?

Değil. D&D, Call of Cthulhu, Pathfinder ve Fate’in ücretsiz okunabilen başlangıç kuralları var. Bunlarla birkaç oturum oynayıp sistemi sevdiysen kitaplara geçebilirsin.