DnD Zarları Nedir? 7 Zar Ne İşe Yarar?

Kısa cevap: DnD zarları, Dungeons & Dragons ve benzeri FRP oyunlarında kullanılan yedi çok yüzlü zardır: D4, D6, D8, D10, D% (yüzdelik zar), D12 ve D20. Harfin yanındaki sayı zarın kaç yüzü olduğunu söyler. D20 bir denemenin başarılı olup olmadığını belirler; diğer zarlar çoğunlukla hasarı, iyileşmeyi ve rastgele sonuçları belirler.

Bir DnD zar setinde hangi zarlar var?

Standart bir DnD zar seti yedi zardan oluşur. Adların hepsi aynı mantıkla kurulur: “D” harfi İngilizcede zar anlamına gelen die kelimesinden gelir, yanındaki sayı da yüz sayısını gösterir. D6 altı yüzlü klasik küp zardır, D20 ise yirmi yüzlüdür.

Zar	Şekli	Sonuç	Oyunda en sık kullanıldığı yer
D4	Dört yüzlü piramit	1–4	Hançer hasarı, Büyülü Füze
D6	Küp	1–6	Kısa kılıç, Ateş Topu, sinsi saldırı
D8	Sekiz yüzlü	1–8	Uzun kılıç, meç, iyileştirme büyüleri
D10	On yüzlü	1–10 (0 = 10)	Ağır silahlar, Ateş Oku
D%	On yüzlü, onluk rakamlar	00–90	D10 ile birlikte yüzdelik atış
D12	On iki yüzlü	1–12	Büyük balta, Barbar can zarı
D20	Yirmi yüzlü	1–20	Saldırı atışı, yetenek kontrolü, kurtarma atışı

Zarlardan söz ederken kısa bir yazım biçimi kullanılır: 2d6 “iki tane D6 at ve topla”, 1d20+5 “bir D20 at, çıkan sayıya 5 ekle” demektir. Bu yazımı aşağıda ayrıntılı anlatıyoruz.

D20: Oyunun kalbi

DnD’de bir şeyi denediğinde sonucu neredeyse her zaman D20 belirler. Kılıcını sallamak, kilitli bir kapıyı açmaya çalışmak ya da bir zehrin etkisinden kurtulmak aynı mantıkla çalışır: D20 atarsın, karakterinin ilgili değiştiricisini eklersin ve sonucu bir hedef sayıyla karşılaştırırsın.

D20’nin üç ana kullanımı var:

• Saldırı atışı: Rakibine vurup vuramadığını belirler. Sonuç rakibin zırh sınıfına (AC) eşit ya da ondan büyükse vurursun.
• Yetenek kontrolü: Tırmanmak, birini ikna etmek, bir izi sürmek gibi işler için atılır. Hedef, Zindan Efendisi’nin (DM) belirlediği zorluk derecesidir (DC).
• Kurtarma atışı: Bir tuzaktan, büyüden ya da zehirden kaçınmaya çalışırken atılır. Örneğin Ateş Topu’na yakalanan karakter bir Çeviklik kurtarma atışı yapar; başarırsa hasarın yarısını alır.

Zarda hiçbir şey eklemeden 20 görmeye doğal 20 (nat 20) denir. Saldırı atışında doğal 20 her zaman isabet eder ve kritik vuruş sayılır: hasar zarlarını iki kez atarsın. Doğal 1 ise saldırıda her zaman ıskalamak demektir. Kurallara göre yetenek kontrolünde ve kurtarma atışında doğal 20 otomatik başarı, doğal 1 de otomatik başarısızlık getirmez. Birçok masa bunu ev kuralı olarak uygular, ama bu masanın kendi kararıdır.

D20’nin bir de dramatik kullanımı var: ölüm kurtarma atışı. Canı sıfıra düşen karakter her turunun başında bir D20 atar. 10 ve üstü başarı, altı başarısızlıktır. Üç başarı karakterin durumunu dengeler, üç başarısızlık ise ölüm demektir. Doğal 20 gelirse karakter 1 can puanı kazanır ve kendine gelir; doğal 1 ise iki başarısızlık sayılır. Masadaki herkesin nefesini tuttuğu anlar genellikle bunlardır.

Küçük bir bilgi: çoğu D20’de karşılıklı yüzlerin toplamı 21’dir. 20’nin tam arkasında 1, 19’un arkasında 2 yazar. Bu düzenin neden önemli olduğunu, avantajın ihtimalleri ne kadar değiştirdiğini ve iyi bir D20’nin nasıl anlaşılacağını D20 zar rehberimizde anlattık.

D4: Küçük ama sivri

D4 dört yüzlü küçük bir piramittir. Pek yuvarlanmaz, daha çok “düşer”. Üst yüzü olmadığı için okunması da biraz alışkanlık ister. Yere düşmüş bir D4’e basmanın acısı ise oyuncular arasında efsanedir.

Oyunda D4 genellikle küçük sayılar için kullanılır:

• Hançer gibi hafif silahların hasarı 1d4’tür.
• Büyülü Füze (Magic Missile) büyüsünün her oku 1d4+1 hasar verir. Büyüyü birinci seviyede kullandığında üç ok fırlatırsın.
• Bazı küçük iyileştirmeler ve bonuslar da D4 ile atılır.

İki tip D4 nasıl okunur?

D4’te sonucu okumanın iki yaygın yolu var. Zarının hangi tipte olduğunu rakamların yerinden anlarsın:

1. Rakamlar köşelerde (tepeden okuma): Her yüzde üç rakam vardır ve her biri bir köşeye yakın durur. Zar durduğunda en üstteki köşeye bak: görünen üç yüzde de o köşede aynı rakam yazar. Sonuç odur.
2. Rakamlar kenarlarda (alttan okuma): Rakamlar yüzlerin kenarları boyunca dizilmiştir. Bu kez masaya değen alt kenarlara bakarsın: görünen her yüzün alt kenarında aynı rakam yazar. Sonuç odur.

İki yöntemde de kural aynıdır: görünen yüzlerin hepsinde ortak olan rakam sonucu verir. İlk birkaç atıştan sonra alışırsın.

D6: Tanıdık küp

D6, tavladan ve kutu oyunlarından tanıdığın altı yüzlü küptür. DnD’de en çok atılan zarlardan biridir, çünkü hem silahlarda hem büyülerde sık kullanılır:

• Kısa kılıç 1d6, büyük kılıç 2d6 hasar verir.
• Meşhur Ateş Topu (Fireball) büyüsü 8d6 ateş hasarı verir. Sekiz D6’yı aynı anda atıp toplamak masanın en keyifli anlarından biridir.
• Düzenbaz (Rogue) sınıfının sinsi saldırısı, seviye arttıkça artan sayıda D6 ile atılır.
• Büyücü (Wizard) sınıfının can zarı D6’dır. Seviye atladıkça kazandığın can puanını bu zar belirler.

Karakter oluştururken de D6’ya ihtiyaç duyabilirsin. Yetenek puanlarını belirlemenin yaygın yollarından biri dört D6 atmak, en düşüğünü çıkarmak ve kalan üçünü toplamaktır (kısaca “4d6, en düşüğü at”). Bunu altı kez yapar, çıkan sayıları Güç, Çeviklik, Dayanıklılık, Zekâ, Bilgelik ve Karizma’ya dağıtırsın.

D8: Orta boy silahların zarı

D8, tabanlarından birleştirilmiş iki piramide benzer. Setin en çok yönlü zarlarından biridir:

• Uzun kılıç tek elle 1d8, iki elle kullanıldığında 1d10 hasar verir. Meç de 1d8 hasar verir.
• Cure Wounds (Yaraları İyileştir) büyüsü 2014 kurallarında 1d8 + büyü değiştiricisi, 2024 kurallarında 2d8 + büyü değiştiricisi kadar can puanı geri verir.
• Düzenbaz (Rogue) sınıfının can zarı D8’dir.

Aynı büyünün iki kural baskısında farklı zar kullanması kafanı karıştırmasın. Masanda hangi kuralları kullandığınızı DM’e sorman yeterli; zarlar değişmez, sadece kaç tane atacağın değişir.

D10 ve D%: Birler ve onlar

Setinde birbirine çok benzeyen iki on yüzlü zar göreceksin. Biri D10’dur: yüzlerinde 0’dan 9’a rakamlar yazar. Diğeri D%, yani yüzdelik zardır: yüzlerinde 00, 10, 20… 90 yazar.

D10 tek başına atıldığında 1 ile 10 arasında sonuç verir; 0 gelirse 10 okursun. Kullanım örnekleri:

• Ağır arbalet 1d10 hasar verir. Uzun kılıç da iki elle kullanılınca 1d10’a çıkar.
• Büyücülerin sevdiği Ateş Oku (Fire Bolt) küçük büyüsü 1d10 ateş hasarıyla başlar.
• Savaşçı (Fighter) sınıfının can zarı D10’dur.

D% ise neredeyse her zaman D10 ile birlikte atılır. İkisini birlikte attığında 1 ile 100 arasında bir sayı elde edersin. Buna yüzdelik atış ya da kısaca d100 denir: D% onlar basamağını, D10 birler basamağını verir. D%’de 30, D10’da 7 gelirse sonuç 37’dir.

DnD’de d100 en çok rastgele tablolarda kullanılır. Örneğin Sihirbaz (Sorcerer) sınıfının Vahşi Büyü (Wild Magic) yolunda, büyü kontrolden çıktığında ne olacağını d100 ile atılan bir tablodan bulursun. Bazı hazine ve karşılaşma tabloları da yüzdelik atışla çalışır.

00 ve 0 ne demek?

Yüzdelik atışta en çok kafa karıştıran şey sıfırlardır. Kural basit:

• D%’deki 00, onlar basamağında sıfır demektir. D%’de 00, D10’da 5 gelirse sonuç 5’tir.
• D10’daki 0, birler basamağında sıfır demektir. D%’de 40, D10’da 0 gelirse sonuç 40’tır.
• İkisi birlikte 00 ve 0 gelirse sonuç 0 değil, 100’dür. Böylece sonuçlar her zaman 1 ile 100 arasında kalır.

İki zarı karıştırmamak için önce D%’yi okumayı alışkanlık hâline getirebilirsin. D%’yi yüzlerindeki iki basamaklı sayılardan hemen tanırsın. Örnek bir okuma tablosunu, setinde D% yoksa yüzdelik atışı nasıl yapacağını ve d100’ün hangi oyunlarda kullanıldığını D100 zar nasıl okunur? rehberinde bulabilirsin.

D12: Az atılır, çok sevilir

D12 setin en az kullanılan zarı olarak bilinir, ama atıldığında genellikle büyük bir şey olur:

• Büyük balta 1d12 hasar verir. Ağır silahları seven karakterlerin zarıdır.
• Barbar (Barbarian) sınıfının can zarı D12’dir. Barbarların masadaki en dayanıklı karakterler arasında sayılmasının bir nedeni de budur.
• Ozan (Bard) sınıfının ilham zarı, yüksek seviyelerde D12’ye kadar büyür.

On iki sonucu olduğu için D12, oyun dünyasında rastgele bir ay ya da saat seçmek gibi takvim işlerine de çok uyar.

DnD zar sistemi nasıl işler?

DnD’deki neredeyse her atış aynı formüle dayanır: zar + değiştirici, hedef sayıya karşı. Bunu bir kez anladığında kural kitabının büyük kısmı yerine oturur.

1. Zar yazımı (XdY+Z). X kaç zar atacağını, Y zarın kaç yüzlü olduğunu, Z de sonuca eklenecek sabit sayıyı gösterir.

• 1d20: Bir D20 at.
• 2d6+3: İki D6 at, topla ve üstüne 3 ekle. Zarlarda 4 ve 5 gelirse sonuç 12’dir.
• 8d6: Sekiz D6 at ve hepsini topla (Ateş Topu).

2. Değiştiriciler. Karakterinin her yetenek puanının bir değiştiricisi vardır. Hesabı basit: puandan 10 çıkar, ikiye böl ve aşağı yuvarla. 16 Güç, +3 değiştirici demektir. Karakterin bir silahta, beceride ya da kurtarma atışında yetkinse buna bir de yeterlilik bonusu eklenir. Birinci seviyede bu bonus +2’dir.

3. Hedef sayı. Saldırı atışında hedef, rakibin zırh sınıfıdır (AC). Yetenek kontrolünde ve kurtarma atışında hedef, DM’in belirlediği zorluk derecesidir (DC). Genel bir fikir vermesi için:

Görev	Zorluk derecesi (DC)
Çok kolay	5
Kolay	10
Orta	15
Zor	20
Çok zor	25
Neredeyse imkânsız	30

Örnek bir tur: Savaşçın, zırh sınıfı 15 olan bir goblin’e uzun kılıçla saldırıyor. D20 atıyorsun ve 12 geliyor. Güç değiştiricin +3, yeterlilik bonusun +2; toplam 17. 17, 15’ten büyük olduğu için vurdun. Sıra hasarda: 1d8+3. D8’de 6 gelirse goblin 9 hasar alır.

4. Avantaj ve dezavantaj. Durum senin lehineyse, örneğin yerde yatan bir rakibe yakından saldırıyorsan ya da saklandığın yerden saldırıyorsan, iki D20 atar ve yüksek olanı alırsın. Buna avantaj denir. Durum aleyhineyse dezavantajla atarsın: iki D20’den düşük olanı alırsın. Birden fazla avantaj üst üste binmez. Hem avantajın hem dezavantajın varsa ikisi birbirini götürür ve tek D20 atarsın.

5. Kritik vuruş. Saldırıda doğal 20 attığında hasar zarlarını iki kez atarsın, değiştiriciyi ise bir kez eklersin. Uzun kılıçla kritik vuruş, 1d8+3 yerine 2d8+3 demektir.

Burada kısaca özetledik. Değiştirici tablosunu, zorluk derecesine göre başarı ihtimallerini ve karakter yaratırken atılan 4d6’yı DnD zar atma kuralları rehberinde örneklerle anlatıyoruz.

FRP zarı, RPG zarı, DnD zarı aynı mı?

Çoğu zaman evet. Türkiye’de “DnD zarı”, “FRP zarı” ve “RPG zarı” aynı yedi zarlık seti anlatmak için birbirinin yerine kullanılır. Bu seti Dungeons & Dragons yaygınlaştırdığı için en bilinen adı DnD zar seti olmuştur. Pathfinder gibi DnD’ye yakın oyunlar da aynı yedi zarı kullanır.

Bazı oyunlar ise farklı zarlarla oynanır:

• Call of Cthulhu gibi oyunlarda temel atış yüzdeliktir; D% ve D10 en çok kullanılan zarlardır.
• World of Darkness oyunlarında, örneğin Vampire: The Masquerade’de, avuç dolusu D10 atılır.
• Daggerheart’ta temel atış, Umut ve Korku adı verilen iki D12 ile yapılır.

Yani hangi oyunu oynarsan oyna, standart yedi zarlık set iyi bir başlangıçtır. Bazı sistemlerde belli bir zardan fazladan almak gerekebilir, o kadar. Bütün renklerimizi DnD zar seti sayfasında görebilirsin; hepsi aynı yedi zarı içerir.

Kaç zar setine ihtiyacın var?

Bir oyuncu için tek set yeter. Yedi zarla DnD’deki bütün atışları yapabilirsin; çok zar gerektiren atışlarda aynı zarı birkaç kez atman yeterli.

Yine de zamanla ikinci bir set isteyebilirsin:

• Çok zarlı atışlar: Ateş Topu’nun 8d6’sını tek D6 ile sekiz kez atmak yerine birkaç D6’yı birlikte atmak oyunu hızlandırır.
• Avantaj ve dezavantaj: İki D20’yi aynı anda atmak daha pratiktir.
• Karakter başına bir set: Birçok oyuncu her karakterine ayrı bir renk seçer. Karanlık bir büyücü için Kara Büyü, öfkeli bir barbar için Ejderha Kanı gibi.
• DM için: Zindan Efendileri birden fazla canavarın atışını yaptığı için genellikle birkaç set kullanır.

Rakam stili de bir tercih meselesi. Sade rakamları hızlı okumak istersen Klasik 7’li DnD Zar Seti, masaya ortaçağ havası katmak istersen Gotik Rakamlı 7’li DnD Zar Seti iyi bir başlangıç. Okunabilirlikten malzemeye, ilk setini seçerken bakman gerekenleri DnD zar seçimi rehberimizde tek tek ele aldık. Bir arkadaşına zar hediye etmeyi düşünüyorsan DnD hediye rehberimize de göz atabilirsin.

Online zar at

Zarların yanında değilse ya da online oynuyorsan online zar atıcımızı kullanabilirsin. D4’ten D100’e tüm zarları, avantaj ve dezavantajı ve 2d6+3 gibi formülleri tarayıcıda atar. Yine de çoğu oyuncuya göre zarı avucunda sallayıp masaya bırakmanın yerini hiçbir şey tutmaz.

Sık sorulan sorular

DnD oynamak için fiziksel zar şart mı?

Şart değil. Online zar atıcılar ve uygulamalar aynı işi görür; özellikle online oyunlarda çok kullanılır. Ama masa başında oynuyorsan kendi zarını atmak oyunun keyfinin önemli bir parçasıdır. Zarın yanı sıra DnD oynamak için nelere ihtiyacın olduğunu ve Türkçe kaynakları DnD başlangıç seti Türkçe var mı? rehberinde derledik.

D% ile D100 aynı şey mi?

Tam olarak değil. D%, yüzlerinde 00–90 yazan on yüzlü zardır. “d100 atmak” ise D% ile D10’u birlikte atıp 1 ile 100 arasında bir sayı elde etmek demektir. Yüz yüzlü zarlar da üretiliyor, ama neredeyse top gibi oldukları için geç durur, zor okunur ve masalarda pek kullanılmaz.

Doğal 20 ne demek?

Zarın, hiçbir değiştirici eklenmeden 20 gelmesidir. Saldırıda doğal 20 her zaman isabet eder ve kritik vuruş sayılır. Yetenek kontrollerinde ve kurtarma atışlarında doğal 20’nin kurallarda özel bir etkisi yoktur; masanızda ev kuralı olarak otomatik başarı sayılabilir. Ölüm kurtarma atışında ise doğal 20 karakterine 1 can puanı kazandırır.

Hangi zarı ne zaman atacağımı nereden bileceğim?

Karakter kağıdın ve kural kitabı bunu söyler. Silahların ve büyülerin açıklamasında hangi hasar zarının atılacağı yazar; örneğin hançer 1d4’tür. Yetenek kontrolü ya da kurtarma atışı gerektiğinde DM sana hangi atışı yapacağını söyler. Bunlar her zaman D20 ile atılır.

Zar tepsisi ya da zar kulesi gerekli mi?

Gerekli değil, ama işe yarar. Tepsi zarların masadan düşmesini önler ve sesi azaltır. Zar kulesi ise zarı kendi içinde döndürerek atar. Başlangıç için düz bir masa ve biraz dikkat yeter.

Satın alma, teslimat ve iadeyle ilgili sorular için sık sorulan sorular sayfamıza bakabilirsin.