DnD 2014 ve 2024 Kuralları Arasındaki Farklar

Kısa cevap: 2024 kuralları yeni bir edisyon değil, beşinci edisyonun gözden geçirilmiş hâlidir. D20 atıp değiştirici (modifier) eklemek, avantaj, zırh sınıfı ve can puanı gibi temel şeyler aynı kaldı. En çok karakter yaratma değişti: “ırk” (race) yerine artık “tür” (species) var, yetenek puanı (ability score) artışları türden değil geçmişten geliyor ve her karakter 1. seviyede bir köken hüneri (origin feat) alıyor. Bunlara silah ustalığı, yeni bitkinlik kuralı, Kahramanlık İlhamı ve bütün sınıflarda 3. seviyede seçilen alt sınıf ekleniyor. İki sürüm büyük ölçüde uyumlu; eski maceralar yeni kurallarla oynanabiliyor.

5e, 5.5e, One D&D: hangisi ne?

Önce adları netleştirelim, çünkü aynı şey için birkaç ad dolaşıyor:

• 5e ya da 2014 kuralları: 2014’te çıkan Player’s Handbook, Dungeon Master’s Guide ve Monster Manual’ın kuralları. Ücretsiz kural metni SRD 5.1’dir.
• One D&D: Wizards of the Coast’un 2022’de duyurduğu yenileme sürecinin kod adıydı. Açık test (playtest) belgeleri bu adla yayımlandı. Ad sonradan bırakıldı; bugün bir kitabın adı değil.
• 2024 kuralları ya da 5.5e: Eylül 2024’te çıkan yeni Player’s Handbook ile başlayan, Şubat 2025’te Monster Manual ile tamamlanan gözden geçirilmiş kurallar. Ücretsiz kural metni Nisan 2025’te Creative Commons lisansıyla yayımlanan SRD 5.2’dir.

“5.5e” uzun süre oyuncuların taktığı bir addı. Mart 2026’da D&D Beyond da bunu etiket olarak kullanmaya başladı: 2014 içeriği “5e”, 2024 içeriği “5.5e” diye işaretleniyor. Wizards bunun yeni bir edisyon anlamına gelmediğini, eski kitapları ve karakterleri geçersiz kılmadığını ve iki sürümün birlikte oynanabildiğini söylüyor. Bu rehberde “2014” ve “2024” diyeceğiz.

Farklar tek tabloda

Konu	2014 kuralları	2024 kuralları
Karakterin halkı	Irk (race)	Tür (species)
Yetenek puanı artışları	Irktan gelir	Geçmişten gelir: +2/+1 ya da üç yeteneğe +1
1. seviyede hüner	Yok; hüner isteğe bağlı kural	Her geçmiş bir köken hüneri verir
Alt sınıf	Sınıfa göre 1., 2. ya da 3. seviye	Bütün sınıflarda 3. seviye
Silah ustalığı	Yok	Barbar, Savaşçı, Paladin, Korucu ve Düzenbaz 1. seviyede alır
Bitkinlik (Exhaustion)	Her seviyede farklı ceza, altı basamaklı tablo	Her seviye D20 testlerine −2, hıza −5 fit
İlham	İlham (Inspiration): bir atışta avantaj	Kahramanlık İlhamı (Heroic Inspiration): attığın bir zarı yeniden atarsın
Boğuşma (grapple)	Karşılıklı kontrol: Atletizm’e karşı Atletizm ya da Akrobasi	Hedef Güç ya da Çeviklik kurtarma atışı yapar
Gafil avlanma (surprise)	İlk turunda hareket ve eylem yok	İnisiyatif atışında dezavantaj
Aynı turda iki büyü	Bonus eylemle büyü yaptıysan eylemle yalnız küçük büyü	Bir turda yalnız bir büyü yuvası harcanır

Tablonun her satırını aşağıda biraz açalım.

Karakter yaratmada değişenler

Değişikliklerin büyük kısmı burada. Adım adım bir karakter yaratmak istersen 2024 kurallarıyla karakter oluşturma rehberimize bak; orada her adımda 2014 farkını da not ettik.

Irk yerine tür

2024 kitapları “race” yerine “species” diyor. Türkçede de bu yüzden “ırk” yerine “tür” kullanıyoruz. Değişen yalnız ad değil. 2014’te ırk hem ırk özelliklerini (karanlıkta görme, dirençler gibi) hem de yetenek puanı artışlarını verirdi; cüce Dayanıklılık’a +2 alırdı. 2024’te tür artık yetenek puanlarına dokunmuyor, yalnız boyut, hız ve tür özellikleri veriyor.

2024 Player’s Handbook’ta on tür var. Ücretsiz SRD 5.2’de bunlardan dokuzu bulunuyor: Ejderdoğan (Dragonborn), Cüce (Dwarf), Elf, Gnom (Gnome), Goliath, Buçukluk (Halfling), İnsan (Human), Ork (Orc) ve Tiefling. Onuncusu Aasimar. 2014’teki yarı elf ve yarı ork ise yeni kitapta ayrı tür olarak yok. Hangi türün sana uyduğunu merak ediyorsan hangi DnD türüsün testini çözebilirsin.

Yetenek puanı artışları artık geçmişten

2024’te her geçmiş (background) üç yetenek listeler. Bunlardan birine +2, başka birine +1 eklersin ya da üçüne de +1 eklersin; hiçbir puan 20’yi geçemez. Geçmiş ayrıca iki beceride (skill), bir alette (tool) yetkinlik ve başlangıç ekipmanı (ya da 50 altın) verir.

Pratikteki etkisi şu: 2014’te Büyücü olacaksan yüksek Zekâ artışı veren bir ırkı seçmek cazipti. 2024’te türü yalnız hikâyene ve sevdiğin özelliklere göre seçebilirsin; yetenek puanlarını geçmiş ayarlıyor.

1. seviyede köken hüneri

Hüner (feat), karakterine özel bir güç ya da seçenek kazandıran kuraldır; Baldur’s Gate 3’te “Marifet” diye geçer. 2014’te hünerler isteğe bağlı bir kuraldı; kullanılan masalarda seviye atlarken yetenek puanı artışı yerine alınırdı. 2024’te her geçmiş bir köken hüneri (origin feat) verir. Örneğin SRD 5.2’deki Asker (Soldier) geçmişi Vahşi Saldırgan (Savage Attacker), Suçlu (Criminal) geçmişi Tetikte (Alert) hünerini verir. İnsanlar bunun üstüne bir köken hüneri daha alır.

Hünerler sonraki seviyelerde de yapının parçası oldu. 4., 8., 12. ve 16. seviyelerdeki (bazı sınıflarda ek seviyelerde de) yetenek puanı artışı artık kendisi bir hüner; artışı ya da başka bir genel hüneri seçersin. 19. seviyede ise sınıflar Destansı Lütuf (Epic Boon) hüneri alır.

Alt sınıflar herkes için 3. seviyede

2014’te Rahip, Sihirbaz ve Warlock alt sınıfını 1. seviyede, Druid ve Büyücü 2. seviyede, diğerleri 3. seviyede seçerdi. 2024’te on iki sınıfın hepsi alt sınıfını 3. seviyede seçiyor. İlk karakterinde bu iyi bir haber: ilk iki seviyede sınıfını tanırsın, sonra yönünü seçersin. On iki sınıfın 2024 hâlini DnD sınıfları rehberinde tek tek anlattık.

Savaşta ve oyun kurallarında değişenler

Silah Ustalığı (Weapon Mastery)

2024’ün en görünür yeniliği. Her silahın bir ustalık niteliği var ve bazı sınıflar 1. seviyede belirli sayıda silah türünün ustalığını açıyor: Savaşçı üç, Barbar, Paladin, Korucu ve Düzenbaz iki silah türü. Ustalığını açtığın bir silahla saldırırken o silahın ustalık etkisini kullanabilirsin (bazıları turda bir kez):

Ustalık	Ne yapar?	Örnek silah
Cleave (Yarma)	İsabetten sonra yanındaki ikinci düşmana bir yakın saldırı daha	Büyük balta
Graze (Sıyırma)	Iskalasan bile saldırıda kullandığın yetenek değiştiricisi kadar hasar	Büyük kılıç
Nick	Hafif silahla ek saldırıyı bonus eylem harcamadan yaparsın	Hançer
Push (İtme)	Büyük ya da daha küçük hedefi 10 fit geri itersin	Savaş çekici
Sap	Hedef bir sonraki saldırı atışında dezavantajlı	Uzun kılıç
Slow (Yavaşlatma)	Hedefin hızı 10 fit düşer	Cirit
Topple (Devirme)	Hedef Dayanıklılık kurtarma atışında başarısız olursa yere düşer	Asa
Vex	İsabet edip hasar verdiğin hedefe bir sonraki saldırında avantaj	Kısa yay

2014’te bunun karşılığı yoktu. Savaşçı ve Barbar gibi silahla dövüşen sınıfların her turu bu yüzden 2024’te daha çok seçenek sunuyor.

Bitkinlik (Exhaustion)

2014’te bitkinliğin altı basamaklı bir tablosu vardı ve her basamak farklı bir ceza getirirdi: 1. basamakta yetenek kontrollerinde (ability check) dezavantaj, 2.’de hızın yarıya inmesi, 3.’te saldırı ve kurtarma atışlarında (saving throw) dezavantaj, 4.’te azami canın yarıya inmesi, 5.’te hızın sıfıra inmesi, 6.’da ölüm.

2024’te kural sadeleşti. Her bitkinlik seviyesi D20 testlerine (yetenek kontrolü, saldırı atışı, kurtarma atışı) seviyenin iki katı kadar eksi, hıza da seviye başına −5 fit ceza verir. 3. seviyede bitkin bir karakter her D20 atışından 6 çıkarır ve 15 fit yavaş yürür. 6. seviyede yine ölürsün. İki sürümde de uzun dinlenme bir seviye siler.

Kahramanlık İlhamı (Heroic Inspiration)

2014’teki İlham (Inspiration), harcadığında bir saldırı atışı, kurtarma atışı ya da yetenek kontrolünde avantaj verirdi. 2024’teki Kahramanlık İlhamı ile attığın herhangi bir zarı hemen yeniden atarsın ve yeni sonucu kullanırsın. Bu D20 olabileceği gibi bir hasar zarı da olabilir. DM, karakterine uygun, kahramanca ya da eğlenceli bir şey yaptığında verir; İnsan türü her uzun dinlenmenin sonunda bir tane kazanır.

İnternette sık görülen bir yanlış: “2024’te doğal 20 atınca ilham kazanırsın.” Bu kural 2022’deki açık test belgelerinde denendi ama son kurallara girmedi. 2024’te de doğal 20 yalnız saldırı atışında kritik vuruş demektir. Yetenek kontrollerinde ve (ölüm kurtarma atışı dışındaki) kurtarma atışlarında iki sürümde de doğal 20 otomatik başarı sayılmaz. Zar okuma ve kritik vuruş kurallarının ayrıntısı DnD zar atma kuralları rehberinde.

Boğuşma, saklanma ve gafil avlanma

• Boğuşma ve itme: 2014’te biri seni kavramak isterse ikiniz de zar atardınız (Atletizm, karşısında Atletizm ya da Akrobasi). 2024’te kavrama ve itme silahsız saldırının seçenekleri oldu: hedef, ZD’si 8 + Güç değiştiricin + yeterlilik bonusun (proficiency bonus) olan bir Güç ya da Çeviklik kurtarma atışı yapar.
• Saklanma: 2024’te Saklan (Hide) eylemi için ZD 15 Çeviklik (Gizlilik) kontrolü gerekir ve tutturduğun sonuç, seni arayanın Bilgelik (Algı) kontrolüyle geçmesi gereken sayı olur. Saklanmayı başaran Görünmez (Invisible) durumu kazanır.
• Gafil avlanma: 2014’te gafil avlanan yaratık ilk turunda hareket edemez, eylem yapamazdı. 2024’te yalnız inisiyatif atışında dezavantajlıdır. Görünmez bir yaratık ise inisiyatifte avantajlı.

Durumların (conditions) listesi aynı kaldı; değişen, bitkinlik, kavranma ve görünmezlik gibi bazılarının işleyişi.

Beceriler ve aletler

On sekiz beceri iki sürümde de aynı. Değişen aletler: 2024’te her aletin bağlı olduğu bir yetenek ve onunla yapılabilecek işler (Utilize eylemleri) yazılı. Hem alette hem de o kontrole uyan bir beceride yetkinsen kontrolde avantaj kazanırsın. Ayrıca Etkile (Influence) ve İncele (Study) gibi eylemler, sosyal sahnelerde ve araştırmada hangi kontrolü atacağını daha açık tarif ediyor.

Sınıflarda neler değişti? (kısaca)

On iki sınıf yerinde duruyor ama her biri yeniden ayarlandı. Birkaç örnek:

• Barbar: 9. seviyede Acımasız Darbe (Brutal Strike): Pervasız Saldırı’da (Reckless Attack) avantajdan vazgeçtiğin bir saldırıya ek hasar ve etki.
• Savaşçı: İkinci Soluk (Second Wind) 1. seviyeden iki kullanımlık. 2. seviyede gelen Taktik Zihin (Tactical Mind) ile bir kullanımı harcayıp başarısız bir yetenek kontrolüne 1d10 eklersin.
• Korucu: Avcının İşareti (Hunter’s Mark) 1. seviyeden hep hazır ve uzun dinlenme başına iki kez büyü yuvası harcamadan yapılıyor.
• Paladin: İlahi Darbe (Divine Smite) artık bir sınıf özelliği değil, yakın dövüş silahıyla ya da silahsız saldırıyla isabetten hemen sonra bonus eylemle yapılan 1. seviye bir büyü. 2. seviyeden hep hazır ve uzun dinlenme başına bir kez yuvasız yapılıyor.
• Düzenbaz: 5. seviyede Kurnaz Vuruş (Cunning Strike): sinsi saldırı zarlarının bir kısmından vazgeçip hedefi zehirlemek ya da yere düşürmek gibi etkiler.
• Sihirbaz (Sorcerer): 1. seviyede Doğuştan Büyü (Innate Sorcery): bonus eylemle bir dakikalığına büyü ZD’n 1 artar ve Sihirbaz büyülerinin saldırı atışlarında avantaj kazanırsın.
• Warlock: Gizemli Çağrı (Eldritch Invocation) seçimleri 2014’teki gibi 2. seviyede değil, 1. seviyede başlıyor.
• Druid: Vahşi Biçim’de (Wild Shape) artık bildiğin belirli hayvan biçimleri var; 2. seviyede dört biçimle başlarsın.

Büyülerde neler değişti? (kısaca)

Büyülerin çoğu aynı adla duruyor ama birçoğunun ayrıntısı değişti:

• Bir turda bir büyü yuvası: 2014’te bonus eylemle büyü yaptığın turda eyleminle yalnız küçük büyü (cantrip) yapabilirdin. 2024’te kural şu: bir turda yalnız bir büyü yuvası harcayabilirsin. Küçük büyüler bu sınıra girmez.
• İyileştirme büyüleri güçlendi: Yaraları İyileştir (Cure Wounds) 1d8 yerine 2d8, İyileştirici Söz (Healing Word) 1d4 yerine 2d4 iyileştiriyor (ikisine de büyü değiştiricin eklenir).
• Karşı Büyü (Counterspell): 2014’te 3. seviye ve altı büyüleri doğrudan, daha yükseklerini yetenek kontrolüyle durdururdu. 2024’te büyüyü yapan Dayanıklılık kurtarma atışı yapar; başarısız olursa büyü boşa gider ama harcadığı büyü yuvası geri kalır.
• Avcının İşareti: İşaretlediğin hedefe her isabette 1d6 ek kuvvet (force) hasarı; 2014’te bu hasar silahın hasar türündeydi.

İyileştirici bir karakterle bu, masada iki kat D8 ve D4 atman demek. Setin yine aynı yedi zar: D4, D6, D8, D10, D%, D12 ve D20.

2014 ve 2024 aynı masada kullanılır mı?

Kısaca evet, ama kuralları baştan konuşarak. Wizards, 2024 kitaplarını beşinci edisyon içeriğiyle geriye dönük uyumlu olacak şekilde tasarladığını söylüyor. Genel ilke şu: aynı adı taşıyan bir seçeneğin 2024 sürümü varsa o geçerlidir. 2024 Player’s Handbook eski kitaplardaki seçenekler için de yol gösteriyor:

• Eski türler (ırklar): Yetenek puanı artışlarını yok sayarsın; artışlar geçmişten gelir.
• Eski geçmişler: Yetenek artışı listelemiyorsa +2/+1 ya da üç yeteneğe +1 uygularsın; hüner vermiyorsa bir köken hüneri seçersin.
• Eski maceralar: Yeni kurallarla oynanabilir. Birçok DM 2024 karakterlerini biraz daha güçlü bulduğu için bazı karşılaşmaları zorlaştırmayı tercih edebilir.

Dikkat edilecek iki nokta var. Birincisi, alt sınıflar: D&D Beyond’un karakter oluşturucusunda 2024 sürümü çıkmış bir alt sınıfın eski hâli 2024 sınıfıyla birlikte seçilemiyor. 2024 sürümü olmayan eski alt sınıflar ise kullanılabiliyor. İkincisi, temel kurallar: bitkinlik, boğuşma ya da gafil avlanma gibi kurallarda masa tek bir sürüm seçmeli. Bir oyuncunun 2014’e, diğerinin 2024’e göre bitkin düşmesi karışıklık çıkarır. Bu kararlar DM’in; DM’liğe yeni başlıyorsan DM nasıl olunur rehberine de göz at.

Yeni başlayan hangisini seçmeli?

Masan zaten bir sürümle oynuyorsa onunla başla; bu her şeyi geçer. Masa yeni kuruluyorsa:

• 2024’ü seç, eğer kuralları baştan öğreniyorsan. Yeni kitaplar, ücretsiz Basic Rules (2024) ve SRD 5.2, D&D Beyond’un güncel içeriği ve Eylül 2025’te çıkan Heroes of the Borderlands başlangıç seti bu kurallara göre. Köken hüneri ve silah ustalığı ilk seviyelerdeki karakterlere daha çok seçenek veriyor; alt sınıfın 3. seviyede gelmesi de ilk seçimleri azaltıyor.
• 2014’ü seç, eğer elinde 2014 kitapları varsa, 2014’e göre yazılmış bir macerayı oynayacaksanız ya da kuralları ağırlıkla Türkçe çevirilerden öğreneceksen. Türkçe topluluk kaynaklarının çoğu hâlâ 2014’e dayanıyor.

İkisi arasındaki fark, birini öğrenince diğerine geçmeyi zorlaştıracak kadar büyük değil. Zar atma, avantaj, zırh sınıfı, can puanı ve büyü yuvası mantığı aynı.

Türkçe kaynaklar hangi sürüme göre?

Ekim 2026 itibarıyla, bulabildiğimiz kadarıyla iki sürümün de Türkçe kural kitabı yok. Türkçe oynamak isteyenin elindeki kaynaklar sürüme göre şöyle ayrılıyor:

Kaynak	Dil	Sürüm
D&D Beyond Basic Rules (2024) ve SRD 5.2	İngilizce	2024
SRD 5.1	İngilizce	2014
5eTürkçe (gönüllü çeviri projesi)	Türkçe	2014
FRPNET’in 2025 başlangıç rehberi	Türkçe	2024 (SRD’ye dayanıyor)
Bu sitenin Türkçe karakter kağıdı	Türkçe	İki ayrı PDF: 2014 ve 2024
Bu sitenin rehberleri	Türkçe	2024, gerektiğinde 2014 notlarıyla

5eTürkçe’nin terimlerini 2024 kurallarıyla oynarken de kullanabilirsin; yalnız “ırk” gibi adı ya da işleyişi değişen yerlere dikkat et. Türkçe başlamanın bütün yollarını Türkçe DnD başlangıç seti rehberinde topladık.

Sık sorulan sorular

DnD 5.5 yeni bir edisyon mu?

Hayır. Wizards, 2024 kurallarını beşinci edisyonun gözden geçirilmiş hâli olarak sunuyor ve “5.5e”yi yalnız bir etiket olarak kullanıyor. 2014 kitapları, karakterler ve kampanyalar geçersiz olmadı.

2014 kitaplarım çöp mü oldu?

Hayır. Maceralar ve 2024 sürümü çıkmamış seçenekler yeni kurallarla kullanılabiliyor. Yalnız aynı adı taşıyan bir seçeneğin 2024 sürümü varsa 2024 masasında o geçerli.

Baldur’s Gate 3 hangi kuralları kullanıyor?

Baldur’s Gate 3 Ağustos 2023’te, 2024 kurallarından önce çıktı ve 2014 kurallarını kendine göre uyarlıyor. Oyunda “ırk” (race) gibi 2014 terimlerini görürsün, ama yetenek artışlarını serbestçe dağıtmak gibi oyunun kendi değişiklikleri de var. Masaya oyundan geliyorsan mantığa alışıksın; ayrıntıları masanın kurallarından kontrol et.

2014 karakter kağıdıyla 2024 karakteri oynanır mı?

Oynanır ama 2014 kağıdında köken hüneri, silah ustalığı ve zırh eğitimi için ayrı alan yok; bunları kenara not etmen gerekir. Bizim kağıdın iki sürümü bu yüzden ayrı: masandaki kurallara uyanı indir.

Yeni kurallar için yeni zar seti gerekir mi?

Gerekmez. İki sürüm de aynı yedi zarı kullanır: D4, D6, D8, D10, D%, D12 ve D20. İlk setini arıyorsan DnD zar setleri sayfasında Klasik 7’li ve Gotik Rakamlı ailelerin bütün renklerini görebilirsin.