Zar Bakımı: Temizlik, Saklama ve Rakam Boyama

Kısa cevap: Zar bakımı için çoğu zaman yumuşak bir bez yeter. Zarlar kirlendiyse ya da yapış yapış olduysa ılık suya biraz bulaşık deterjanı kat, yumuşak bir bez ya da eski bir diş fırçasıyla temizle, durula ve iyice kurulayıp öyle kaldır. Aseton ve benzeri çözücüleri, bulaşık makinesini, sıcak arabayı ve güneşli pencere önünü zarlarından uzak tut. Metal zarları akrilik ve reçine zarlarla aynı kesede taşıma.

Zarlar dayanıklı nesnelerdir, ama yıllarca masada kalınca köşeleri aşınır, rakam boyası kirlenir ya da silinir, kesede birbirine sürtünüp çizilirler. Aşağıda akrilik, reçine ve metal zarlar için temizlikten saklamaya, atış yüzeyinden rakam boyamaya kadar pratik bilgileri topladık. Bunlar genel hobi önerileridir; zarının üreticisi farklı bir bakım talimatı veriyorsa önce onu uygula.

Zar nasıl temizlenir?

Zarlar ellerimizle sürekli temas eder: kalem tozu, cips yağı, kola damlası, el kremi. Çoğu kir kuru bir bezle çıkar. Daha fazlası gerekiyorsa şu sırayı izle:

1. Kuru sil. Mikrofiber ya da pamuklu yumuşak bir bezle yüzeyleri sil. Oturum sonunda bunu yapmak çoğu zaman yıkamaya gerek bırakmaz.
2. Ilık su ve hafif sabun hazırla. Bir kâseye ılık su koy, birkaç damla bulaşık deterjanı ekle. Sıcak değil, ılık; elini rahatça sokabileceğin kadar.
3. Tek tek temizle. Zarı ıslak bezle ovala. Rakam oyuklarında ya da kenar diplerinde kalan kir için yumuşak kıllı eski bir diş fırçası işe yarar. Bastırmadan, hafifçe fırçala.
4. Durula. Sabunu temiz ılık suyla gider. Zarları uzun süre suda bekletme; temizlemek için birkaç dakika yeter. Bazı reçine zar üreticileri de bakım talimatlarında zarları uzun süre suda bırakmamayı özellikle belirtir.
5. İyice kurula. Yumuşak bir bezle sil, sonra rakam oyuklarındaki su da gitsin diye zarları bir süre havada bırak. Keseye ya da kutuya tamamen kuru kaldır.

Sabunlu sudan sonra hâlâ yapışkan kalan bir leke varsa işlemi bir kez daha tekrarla; daha sert bir ürüne geçmek yerine sabırlı olmak zarına daha az zarar verir.

Yeni aldığın zarları da kullanmadan önce bir kez silebilirsin; üzerlerinde üretimden ya da paketten kalmış toz olabilir.

Nelerden kaçınmalısın?

Akrilik ve reçine plastik malzemelerdir; bazı kimyasallar, yüksek ısı ve aşındırıcılar yüzeylerine zarar verebilir. Rakamlardaki boya da sert temizlikle aşınabilir.

Yap	Yapma
Ilık su ve birkaç damla bulaşık deterjanı kullan	Aseton (oje çıkarıcı), tiner, terebentin gibi çözücüleri sürme
Yumuşak bez ve yumuşak kıllı fırçayla temizle	Bulaşık teli, sert sünger, ovma tozu kullanma
Elde yıka, tek tek kurula	Zarları bulaşık makinesine atma
Serin, gölge bir yerde sakla	Sıcak arabada, kalorifer ya da soba yanında, güneşli pencere önünde uzun süre bırakma
Kısa süre ıslat, hemen kurula	Saatlerce suda bekletme
Metal zarları ayrı bir kesede ya da bölmede taşı	Metal zarları akrilik ve reçine zarlarla aynı keseye doldurma

Bazı maddelerin neden listede olduğunu kısaca açalım:

• Aseton ve çözücüler: Akrilik malzeme (PMMA) asetona karşı dayanıksızdır; aseton yüzeyi şişirebilir, matlaştırabilir ya da çözebilir. Zar üreticileri ve satıcıları da çözücüleri, özellikle asetonu zarların düşmanı olarak anar. Oje çıkarıcıların çoğu aseton içerir, bu yüzden zarına oje ya da yapıştırıcı bulaştıysa onu da çözücüyle değil, sabunlu suyla ve sabırla temizlemeyi dene.
• Alkol: Burada kaynaklar tam olarak aynı şeyi söylemiyor. Bazı akrilik üreticileri saf izopropil alkolü dezenfeksiyon için uygun görür. Öte yandan alkolün, üretimden gerilim taşıyan akrilik parçalarda kılcal çatlaklara yol açabildiği de biliniyor. Hobi çevrelerinde kurumuş boyayı sökmek için de alkol kullanılır; yani rakam boyasını da etkileyebilir. Gündelik zar temizliğinde alkole ihtiyacın yok; sabunlu su yeter.
• Bulaşık makinesi: Makinedeki sıcak su, kurutma ısısı ve güçlü deterjanlar akrilik eşyalarda kılcal çatlaklara yol açabilir; tüketici kuruluşları akrilik eşyaları makineye koymamayı önerir. Üstelik küçük bir D4’ün makinenin içinde kaybolması işten değildir.
• Isı: Reçine zarlar aşırı sıcakta yumuşayıp şekil değiştirebilir; akrilik de bir plastik olduğundan yüksek ısıdan uzak tutulmalıdır. Yazın güneş altındaki bir arabanın içi çok ısınır; zar kutusunu orada unutma.
• Güneş: Uzun süre doğrudan güneş ışığı reçinede sararma ve renk değişimine yol açabilir; şeffaf ve açık renkli zarlarda bu daha çabuk fark edilir. Zarlarını pencere önünde sergiliyorsan gölgeli bir rafa almak daha güvenlidir.

Metal zarlar suyla temizlenebilse de kaplamaları ve boyaları için aynı yumuşak yaklaşım geçerlidir. Taş ve cam zarlarda ise üreticiler genellikle sert kimyasalları, aşındırıcıları ve ultrasonik temizleyicileri hiç önermez.

Zar saklama: kese, kutu ve bölmeler

Zarlar yalnız masada değil, çantada da yıpranır. Kesede birbirine sürtünen zarlar zamanla çizilir, keskin köşeler yuvarlanır.

• Kese: Kadife ya da kumaş bir kese ekonomik ve pratiktir. Akrilik zarlar için genellikle yeterlidir. Tek kesede çok fazla zar taşırsan sürtünme artar; setleri ayrı keselere bölmek iyi bir alışkanlıktır.
• Kutu: İçi yumuşak kaplı, her zara ayrı bölme ayıran kutular en korunaklı seçenektir. Keskin kenarlı reçine zarlar, taş zarlar ve özel setler için tercih edilir.
• Metal zarlar ayrı: Metal zarlar ağır ve serttir. Aynı kesede taşındıklarında akrilik ve reçine zarlarda çentik ve çizik bırakabilirler. Metal setini ayrı bir kesede ya da bölmeli bir kutuda tut.
• Kuru ve serin yer: Zarları yıkadıktan sonra tamamen kurumadan kapalı bir kutuya koyma. Saklamak için pencere önü ya da kalorifer üstü yerine gölgeli bir çekmece ya da raf seç.
• Çocuklar ve evcil hayvanlar: Zarlar küçük parçalardır. Evde küçük çocuk ya da evcil hayvan varsa onların ulaşamayacağı bir yerde sakla.

Zar seti alırken kese ya da kutu verilip verilmediği ürüne göre değişir; ürün açıklamasında yazmıyorsa var sayma.

Zarlar nereye atılır? Tepsi, kule ve masa

Zarın masaya her düşüşü köşesine küçük bir darbedir. Akrilik zarlar bu darbelere genellikle iyi dayanır; asıl dikkat isteyen yüzeyin kendisi ve ağır zarlardır.

• Zar tepsisi: Keçe, kadife ya da neopren kaplı bir tepsi zarı yumuşak karşılar, sesi azaltır ve zarların masadan yuvarlanıp yere düşmesini önler. Metal ve taş zarlar için neredeyse şarttır.
• Zar kulesi: Zarı üstten atarsın, iç basamaklardan sekerek aşağıdaki çıkışa düşer. Zarlar kulenin içinden düştüğü için atış herkes için aynı şekilde yapılır.
• Masa ve harita: Akrilik zarları çoğu masada doğrudan atabilirsin. Cam, mermer ve taş masalar ise hem zara hem de masaya zarar verebilir. Ahşap masada metal zar atmak göçük ve çizik bırakabilir; arada bir oyun matı ya da yumuşak bir bez kullan.

Atış sertliği de önemli: zarı fırlatmak yerine avucundan kısa bir mesafeden yuvarlamak hem zarı korur hem de masadakilerin bardaklarını. Hangi atışta hangi zarı kullanacağını merak ediyorsan DnD zar atma kuralları rehberine bakabilirsin.

Silinen ya da soluk rakamlar: yeniden boyama

Rakamları oyulup içi boyayla doldurulmuş zarlarda boya yıllar içinde aşınabilir ya da kirlenip kararabilir. Bizim setlerimizde de rakamlar boya dolguludur; yukarıdaki yumuşak temizlik bu boyayı korumanın en kolay yoludur. Rakam yine de soluklaşırsa, hobi çevrelerinde yaygın iki yöntem var. İkisinde de önce yedek ya da önemsiz bir zarda dene.

Akrilik boyayla doldurma

1. Zarı sabunlu suyla temizle, oyuklardaki eski kiri diş fırçasıyla çıkar ve iyice kurula.
2. Rakamın üstüne biraz akrilik boya (hobi ya da maket boyası) sür; boya oyuğa dolsun.
3. Boya henüz yaşken zarın yüzeyini nemli bir kâğıt havluyla düz şekilde sil. Yüzeydeki boya kalkar, oyuktaki kalır.
4. Kurumasını bekle, sonra bir sonraki yüze geç.

Boyayı yüzeyden silmek için çözücü kullanma: hobi forumlarında oje çıkarıcı ya da tiner önerildiğini görebilirsin, ama bunlar akrilik ve reçine zarın yüzeyine zarar verebilir. Su bazlı akrilik boya yaşken nemli bezle çıkar.

Boya kalemiyle doldurma

İnce uçlu bir boya kalemi (paint marker) daha az dağınıktır. Kalemle oyuğu doldurursun, taşan kısmı yaşken nemli bezle alırsın. Taşmalar biraz kalırsa kullanım sırasında zamanla aşınır. Beyaz, altın, gümüş ya da siyah sık kullanılan renklerdir; gövdeyle açık-koyu farkı yüksek bir renk seçmek okunabilirliği artırır. Hangi renklerin masada rahat okunduğunu ilk zar seti seçimi rehberinde anlattık.

Kalıcı keçeli kalemler bu iş için genellikle iyi sonuç vermez; kısa sürede silinir. Rakamları kabartma olan zarlarda ise oyuk olmadığı için silme yöntemi işe yaramaz; bu zarlarda boyanın yalnız rakamın üstüne ince bir kat olarak sürülmesi gerekir.

Kaybolan zarlar ve koleksiyon

Küçük D4 kolayca gözden kaçar; D10 ile D% de birbirine benzediği için karışabilir. Oturum sonunda yedi zarı saymak kolay bir alışkanlıktır: D4, D6, D8, D10, D%, D12 ve D20. Hangi zarın ne işe yaradığını DnD zarları nedir? rehberinde bulabilirsin.

Bir zar eksikse oyunu durdurmana gerek yok:

• Masadakilerden birinin aynı türde zarını ödünç alabilirsin.
• D% kaybolduysa yüzdelik atışı D10’u iki kez atarak yaparsın; nasıl okunduğunu D100 rehberinde anlattık.
• Hiçbiri yoksa telefonundan online zar atıcıyı kullanabilirsin.

Zar koleksiyonu çoğu zaman böyle başlar: ikinci set “yedek olsun” diye alınır, üçüncüsü bir karakter için, dördüncüsü sadece rengi güzel olduğu için. Koleksiyon büyüdükçe bakım daha da önem kazanır. Her seti ayrı kesede ya da bölmede tut, metal ve taş setleri ayır, sergilediğin setleri güneşten uzak bir rafa koy. Renkleri yan yana görmek istersen renk koleksiyonlarımıza göz atabilirsin. Kehribar gibi açık renkli şeffaf setler ışığı geçirdiği için rafta da güzel durur; yine de onları pencere önünde değil, gölgede sergilemek daha iyidir.

Bakım zarın dengesini bozar mı?

Normal temizlik ve saklama zarın dengesini değiştirmez. Asıl dengeyi belirleyen, zarın içindeki hava kabarcıkları ve şekil kusurları gibi üretimden gelen farklardır. Zarının bir sayıyı fazla getirdiğinden şüpheleniyorsan evde yapabileceğin basit bir yöntem var: tuzlu su testi. Testten sonra zarı temiz suyla durulayıp kurulamayı unutma; tuz kalıntısı rakam oyuklarında kalabilir.

Sık sorulan sorular

Akrilik zar nasıl temizlenir?

Ilık suya birkaç damla bulaşık deterjanı ekle, zarı yumuşak bir bez ya da eski bir diş fırçasıyla temizle, temiz suyla durula ve yumuşak bir bezle kurula. Aseton ve tiner gibi çözücülerden, ovma tozundan ve bulaşık makinesinden kaçın.

Zarları dezenfekte etmek için alkol kullanabilir miyim?

Gündelik temizlikte buna gerek yok; sabunlu su ve iyi bir durulama yeter. Bazı akrilik üreticileri saf izopropil alkolü dezenfeksiyon için uygun sayar. Ama alkol bazı akrilik parçalarda kılcal çatlaklara yol açabilir ve rakam boyasını etkileyebilir. Mutlaka kullanacaksan önce önemsiz bir zarda dene.

Zar rakamı boyama için hangi boya kullanılır?

Hobi ya da maket için satılan su bazlı akrilik boya ya da ince uçlu bir boya kalemi en yaygın seçeneklerdir. Boyayı oyuğa sür, yaşken yüzeyi nemli bezle sil, kurumasını bekle.

Zarları kesede mi kutuda mı saklamalıyım?

Akrilik setler için yumuşak bir kese genellikle yeterlidir. Keskin kenarlı reçine, taş ve metal zarlar için her zara ayrı bölmesi olan yumuşak kaplı bir kutu daha korunaklıdır. Metal zarları diğerleriyle aynı yerde taşıma.

Zarım masada sararır ya da çizilir mi?

Akrilik zarlar gündelik kullanıma genellikle iyi dayanır, ama hiçbir zar sonsuza kadar ilk günkü gibi kalmaz. Kesedeki sürtünme ve sert yüzeylere atış zamanla çizik bırakabilir; uzun süre güneş ışığı da özellikle reçine zarlarda renk değişimine yol açabilir. Tepsi kullanmak ve zarları gölgede saklamak bu süreci yavaşlatır.

Koleksiyonuna yeni bir set eklemek istersen zar setlerimizin hepsini tek sayfada görebilirsin.